درنگ :  با این‌همه این شهر آفریقای جنوبی که با خشکسالی دست به گریبان است،‌ تنها نمونه‌ای برای اثبات وجود معضلی بزرگتر است که متخصصان مدت‌ها است نسبت به وخیم‌تر شدن آن هشدار داده‌اند: بی‌آبی.

اگرچه ۷۰ درصد از سطح زمین را آب فراگرفته‌ است، آب، به ویژه آب نوشیدنی به وفور یافت نمی‌شود و تنها سه درصد از آب‌های زمین قابل آشامیدن هستند. بیش از یک میلیارد انسان به آب آشامیدنی دسترسی ندارند و ۲٫۷ میلیارد انسان دیگر نیز دست‌کم یک ماه از سال به آب دسترسی دارند.

تحقیقی که در سال ۲۰۱۴ درباره وضعیت بی‌آبی ۵۰۰ شهر بزرگ جهان انجام شد نشان می‌دهد از هر پنج شهر یک شهر در وضعیت بحران آب قرار دارند. از سویی دیگر میزان تقاضا برای آب شیرین تا سال ۲۰۳۰ با افزایشی ۴۰ درصدی مواجه خواهد شد، آن هم به واسطه ترکیبی از عوامل مانند تغییرات اقلیمی، فعالیت‌های انسانی و رشد جمعیت.

در چنین شرایطی نباید تعجب کنید که کیپ‌تاون قله یک کوه یخی پنهان در زیر آب باشد. در ادامه ۱۱ شهری که در معرض تهدید شدید اتمام آب آشامیدنی قرار دارند را معرفی می‌کنیم:

سائوپائولو

پایتخت اقتصادی برزیل که یکی از ۱۰ شهر پرجمعیت جهان به شمار می‌رود در سال ۲۰۱۵ با معضل بی آبی آشنا شد. زمانی که حجم آب مخزن اصلی آب این شهر به زیر چهار درصد رسید. این شهر با ۲۱٫۷ میلیون ساکن در بدترین شرایط بی‌آبی‌اش تنها برای ۲۰ روز آب آشامیدنی داشت و پلیس مجبور بود مخازن آب را تا مقصد اسکورت کند تا مانع از دستبرد و راهزنی شود.

مقصر این بی‌آبی شدید خشکسالی وسیعی بود که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ جنوب شرقی برزیل را تحت تاثیر قرار داد اما کمبود برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری درست نیز نمی‌توان نادیده گرفت. شدت این معضل در سائوپائولو در سال ۲۰۱۶ کاهش یافت اما باری دیگر در ژانویه ۲۰۱۷ حجم آب مخزن اصلی این شهر به ۱۵ درصد کمتر از حد انتظار رسید و بار دیگر آینده منابع آبی این شهر را در معرض تردید و ناامنی قرار داد.

بنگلور

انفجار ساخت و ساز و رشد جمعیت و تبدیل شدن بنگلور به مرکزی فناورانه باعث شده تا افسار مدیریت آب و فاضلاب شهر از دست مقامات خارج شود: لوله‌کشی بسیار قدیمی این شهر نیاز به ترمیم سریع دارد زیرا نیمی از آب آشامیدنی این شهر به واسطه نقص سیستم لوله‌کشی وارد فاضلاب می‌شود.

هندوستان نیز مانند چین با مشکل آلودگی آب دست و پنجه نرم می‌کند به اندازه‌ای که ۸۵ درصد از آب‌های شیرین در این کشور تنها برای استفاده در سیستم‌های خنک‌کننده خانگی و صنعتی کاربرد دارند و هیچ یک از دریاچه‌ها یا منابع آبی طبیعی را نمی‌توان به عنوان منبع آب آشامیدنی در نظر گرفت.

پکن

کمبود آب از نظر بانک جهانی وضعیتی است که در آن یک مکان جغرافیایی در سال کمتر از هزار متر مکعب آب در ازای هر نفر دریافت کند و در سال ۲۰۱۴ هر یک از ۲۰ میلیون شهروند پکنی تنها به ۱۴۵ متر مکعب آب دسترسی داشتند. چین کشوری است که ۲۰ درصد از جمعیت جهان در آن سکونت دارند و تنها هفت درصد از آب‌های شیرین جهان را در اختیار دارد. در چنین شرایطی سطح آب مخازن این کشور در سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۹ درحدود ۱۳ درصد کاهش داشته‌ است. مشکل آلودگی نیز از سویی دیگر معضل کم‌آبی پکن را تشدید کرده‌ است به شکلی که در سال ۲۰۱۵ نزدیک به ۴۰ درصد از منابع آب‌های سطحی پکن آلوده بودند در حدی که حتی برای کشاورزی نیز قابل استفاده نبودند.

قاهره

رود نیل که زمانی برای بسط و رشد بزرگترین تمدن جهان ابزاری حیاتی به شمار می‌رفت، در عصر مدرن دردسرهای فراوانی دارد. ۹۷ درصد از آب مصر از این رود تامین می‌شود، اما در عین حال میزان آلاینده‌هایی که به سمت این رود در جریانند نیز هرروز بیشتر می‌شود. میزان آلودگی در این کشور به حدی است که سازمان بهداشت جهانی آن را به عنوان یکی از رتبه‌داران در زمینه مرگ ناشی از آلودگی آب در جهان معرفی کرده‌است و تخمین می‌زند تا سال ۲۰۲۵ مصر دچار قحطی آب خواهد شد.

جاکارتا

این شهر علاوه براینکه با مشکل افزایش ارتفاع سطح آب دریا مواجه است،‌ مشکلی به نام خشک شدن سفره‌های آب زیرزمینی نیز جاکارتا را تهدید می‌کند. از آنجایی که تنها نیمی از ۱۰ میلیون شهروند جاکارتایی به آب لوله‌کشی دسترسی دارند،‌ کندن چاه‌های غیرقانونی به پدیده‌ای عادی تبدیل شده‌است. خشک شدن سفره‌های آب زیرزمینی با بارش باران‌های موسمی شدید در این منطقه نیز جبران نمی‌شود، آنهم به لطف وجود پهنای بزرگی از آسفالت و بتن که جذب آب توسط خاک را غیرممکن ساخته‌است.

مسکو

یک چهارم منابع آب شیرین جهان در روسیه قرار دارد، اما درعین حال مشکل آلودگی بخش زیادی از این آب‌ها را بی‌مصرف کرده‌ است. این مشکل به ویژه در مسکو نگران کننده‌است، شهری که اتکای اصلی منابع آبی آن بر آب‌های سطح زمین است. نهاد‌های مسئول در این شهر اعلام کرده‌اند ۳۵ تا ۶۰ درصد از منابع آبی این شهر از استاندارد‌های بهداشتی برخوردار نیستند.

استانبول

براساس آمارهای رسمی دولت ترکیه، این کشور رسما در وضعیت بحران آب قرار گرفته‌است زیرا در سال ۲۰۱۶ سرانه ذخیره آب به زیر ۱۷۰۰ متر مکعب رسید. متخصصان محلی هشدار داده‌اند ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به کمبود شدید آب منجر شود. طی سال‌های اخیر مناطق آلوده‌ای مانند استانبول در ماه‌های خشک‌تر سال با کم‌آبی مواجه شده‌است.

مکزیکو‌سیتی

کمبود آب برای ۲۱ میلیون نفر شهروند ساکن در پایتخت مکزیک پدیده جدیدی نیست. از هر پنج نفر،‌ یک نفر تنها برای چند ساعت در هفته به آب دسترسی دارند و ۲۰ درصد دیگر تنها در نیمی از روز. مکزیکوسیتی نزدیک به ۴۰ درصد از آب مورد نیازش را وارد می‌کند اما هیچ برنامه قابل توجهی برای بازیافت آب ندارد. میزان هدررفت آب شیرین به واسطه نقص لوله‌کشی در این شهر ۴۰ درصد است.

لندن

اگرچه این شهر به شهری بارانی مشهور است و میانگین بارش سالانه در این شهر ۶۰۰ میلیمتر است، اما ۸۰ درصد از آب این شهر از رود تیمز تامین می‌شود. مقامات این شهر هشدار داده‌اند تا سال ۲۰۲۵ لندن با مشکل تامین مخزن آب و تا سال ۲۰۴۰ با کمبود جدی آب مواجه خواهد شد.

توکیو

اگرچه بارش باران در این شهر زیاد است، اما جذب و جمع شدن آب باران تنها در چهار ماه از سال رخ می‌دهد. این آب باید ذخیره شود و ماه‌های خشک پس از ماه‌های بارانی می‌توانند منجر به خشکسالی شوند. این درحالی است که سیستم آبی این شهر ۳۰ میلیون نفری تا ۷۰ درصد بر منابع سطحی آب متکی است.

میامی

ایالت فلوریدای آمریکا یکی از پنج ایالتی استکه بیشترین میزان بارش باران را دارد، اما شهر میامی واقع در این ایالت با بحران روز افزون بی آبی مواجه است. پروژه قرن بیستمی خشک کردن مرداب‌های میامی نتیجه‌ای غیرمنتظره به دنبال داشت، آب اقیانوس اطلس سفره آب شیرین بیسکاین،‌اصلی‌ترین مخزن آب شیرین شهر را به خود آلوده کرد. اگرچه این مشکل در دهه ۱۹۳۰ شناسایی شد، آب دریا هنوز به این سفره نشت می‌کند زیرا این شهر با سرعت بیشتری افزایش سطح آب دریا را تجربه می‌کند.

تهران و ایران در چه وضعیتی هستند؟

اگر این مطلب را خواندید و نفس راحتی کشیدید که «شکر خدا، نام تهران و ایران در لیست نبود» بهتر است نگاهی سطحی به وضعیت جغرافیایی محل سکونتتان بیاندازید، عکس‌های ماهواره‌ای اینترنتی ۱۰ سال پیش را با سال گذشته مقایسه کنید،‌ طول نمی‌کشد که پی می‌برید تهدید بی‌آبی که اگر تابستان پیش رو با آن دست به گریبان نشویم،‌ به زودی گریبان تهران و دیگر شهرهای ایران را هم خواهد گرفت.

عیسی کلانتری چند سال پیش درباره وضعیت منابع آبی کشور هشدار داده و تاکید کرده بود: زمانی که کشور با این همه مسایل زیست‌محیطی، اقلیمی و کمبود آب مواجه است، صحبت از خودکفایی بی‌معناست. اگر به همین وضع ادامه دهیم حدود ٧٠‌ درصد ایرانیان یعنی جمعیتی معادل ۵٠‌ میلیون نفر برای زنده ماندن ناچار به مهاجرت از کشور هستند.

فرماندار تهران نیز چندی پیش گفته بود:  امروز وضعیت آب شهر تهران به مراتب از آب شهرستان بیرجند بدتر است، آب ۵۲ درصد شامل ۱۷ میلیون نفر جمعیت شهر تهران و البرز از سدها تامین می‌شود.در ۴۷ سال گذشته کمترین میزان آب را در تهران داشته‌ایم و اگر بارندگی‌ها همین طور ادامه پیدا کند ۵۲ درصد جمعیت تهران و البرز فاقد آب شرب خواهند بود.

منظور ما نگران کردن شما نبود، لطفا به جارو زدن حیاط خانه‌ و جلوی در مغازه با فشار آب شلنگ و شستشوی خودرویتان در کوچه و خیابان ادامه دهید!