درنگ : نفتکش سانچی ایران که با ۱۳۶هزار تن معیانات نفتی درحال حرکت به‌سمت کره‌جنوبی بود شنبه ۶ ژانویه ساعت ۲۰ به‌وقت محلی در اثر برخورد به کشتی باری سی‌اف‌ کریستال هنگ‌کنگ منفجر شد و ابری از دود سیاه تا ارتفاع یک‌کیلومتری بالای دریای چین شرقی نمایان شد. تاکنون فقط پیکر سه نفر از ۳۲ دریانورد این کشتی نفتی پیدا شده است.

  فیلم | درخواست خانواده‌های دریانوردان سانچی از حاتمی‌کیا
  اولین تصاویر روبات اعزامی برای جستجوی سانچی | لحظه باز شدن جعبه سیاه نفتکش ایرانی

شبکه تلویزیونی سی‌سی‌تی‌وی چین اعلام کرد: «از روز یکشنبه عملیات جست‌وجو و نجات لغو و روز دوشنبه که آتش سطح دریا سرانجام فروکش کرد عملیات تمیزکردن دریا آغاز شد.»

در مرحله اول عملیات تمیزکردن، دو کشتی موادی شیمیایی را باهدف حل‌کردن نفت روی لکه ایجادشده افشانده‌اند. باوجوداین، مقامات دریانوردی چین پایان روز دوشنبه هشدار دادند که این قطعات نفتی بسیار بزرگ‌تر از روز قبل شده‌اند.

سازمان اقیانوسی دولتی چین در بیانه‌ای که در خبرگزاری شینهوا منتشر شد اعلام کرد که طول سه قطعه کوچک نفتی مجزایی که از هواپیماهای تجسس به‌راحتی قابل مشاهد‌ه‌اند بیش‌از ۱۸٫۲ کیلومتر است.

همچنین، این لکه نفتی به‌سبب جریان‌های دریایی و باد به‌سوی شمال حرکت کرده‌ است.

لو کانگ، سخنگوی وزارت خارجه چین در این‌خصوص توضیح داد: «یکی از تمرکزهای ما کار تمیزکردن این لکه است. هیچ‌کس نمی‌خواهد شاهد بروز فاجعه دیگری در مقیاس وسیع باشد.» کانگ در ادامه افزود که دلایل بروز این حادثه در دست بررسی است.

ریچارد اشتاینر، زیست‌شناس دریایی و مشاور لکه نفتی آلاسکا از حادثه سانچی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین نشت‌های معیانات نفتی تاریخ نام می‌برد.

اشتاینر در گفت‌وگو به خبرگزاری فرانسه می‌گوید: «بعد از گذشت یک‌هفته انفجار و آتش، به‌عقیده من هیچ‌یک از مخازن نگهدارنده این کشتی سالم باقی‌نمانده‌اند و بنابراین، تمام معیانات و سوخت وارد آب شده‌ است.»

به‌گفته اشتاینر، حتی اگر فقط ۲۰ درصد از محموله کشتی وارد دریا می‌شد، مقدار آن می‌‌توانست برابر با فاجعه لکه نفت خام کشتی اکسان والدز آلاسکا در ۱۹۸۹ باشد. در فاجعه لکه نفتی نفتکش شرکت چندملیتی آمریکایی نفت و گاز اکسان والذر، در اثر برخورد به صخره‌ای واقع در دریاراه پرنس ویلیام آلاسکا ۴۱هزار مترمکعب نفت خام وارد دریا شد.

اشتاینر توضیح می‌دهد: «من مورد دیگری از خروج معیانات نفتی در محیط‌های دریایی را نمی‌شناسم که بزرگ‌تر از هزار تن باشد و بیشتر آن‌ها کمتر از یک تن بوده‌اند.»

براساس گزارش رسانه‌های چین، به‌جز محموله، مخزن سوخت خود نفتکش سانچی هم گنجایش هزارتن دیزل سنگین را داشته است.

وخیم‌ترین موقعیت ممکن

روز یکشنبه، ژانگ یونگ، مهندس ارشد سازمان اقیانوسی دولتی چین در گفت‌وگو با تلویزیون سی‌سی‌تی‌وی به وضعیت محیط‌زیستی سانچی اشاره کرد و گفت که نفت سبک سانچی تاثیرات کمتری نسبت به انواع دیگر نفت بر اقیانوس برجای می‌گذارد و به‌دلیل آنکه حادثه در آب‌های دور از ساحل رخ داده کمترین تاثیری روی انسان برجای می‌گذارد. زیرا این حادثه در فاصله ۱۶۰ مایل‌دریایی از شرق شانگهای به‌ وقوع پیوست.

باوجوداین، ما جون، مدیر موسسه امور عمومی و محیط‌زیستی در گفت‌وگو با روزنامه گلوبال‌تایمز می‌گوید: «غرق‌شدن کشتی قبل‌از اینکه نفت بیشتری فرصت سوختن پیدا کند وخیم‌ترین موقعیت ممکن را به‌وجود آورد.»

جون هشدار داد: «معیانات نفتی نوعی از نفت فوق‌سبک که محموله سانچی بود با انواع دیگری از نفت خام فرق دارد و برای حیات دریایی بسیار سمی است.»

این درحالی‌است که برخلاف نفت خام، معیانات وقتی نشت می‌کنند لکه‌ای سطحی و معمولی تشکیل نمی‌دهند. درعوض، دودی سمی از هیدروکربن‌هایی زیر آب تشکیل می‌دهد که از سطح دریا قابل رویت‌اند.

اشتاینر دراین‌خصوص می‌گوید: «نهنگ‌ها، گرازهای دریایی، پرندگان دریایی، ماهی‌ها و پلانکتون‌های دریای چین شرقی در تماس با این هیدروکربن‌ها به‌سرعت خواهند مرد یا دچار صدمات مهلکی چون اختلال‌های فیزیولوژیکی، نارسایی تولیدمثلی و بیماری‌های مزمن خواهند شد.»

این زیست‌شناس دریایی ادامه می‌دهد: «این منطقه به‌ویژه محلی مهم برای تخم‌ریزی بسیاری از گونه‌های ماهی است و بی‌شک بسیاری از تخم‌ها و نوزادان لارو ماهی‌ها در معرض مواد سمی این نشت نفتی قرار می‌گیرند.»

اشتاینر توضیح می‌دهد: «فقط به‌این‌دلیل که هیچ لکه سطحی وجود ندارد این بدان‌معنی نیست که تاثیرات آن بر محیط‌زیست حداقل است. درواقع، هرچند فاز سمی‌شدگی می‌تواند فقط چندماه به‌طول انجامد، اما آسیب‌هایی که به حیات جانوری وارد می‌شود می‌تواند به‌مدت طولانی‌تری ادامه یابد.»

این پژوهشگر محیط دریایی در پایان می‌گوید: «ازآنجاکه تاکنون هیچ‌کس تاثیرات محیط‌زیستی را از نظر علمی ارزیابی نکرده است، دولت‌ها و مالکان کشتی‌ احتمالا به‌اشتباه مدعی شده‌اند که آسیب‌های وارده محدود است.»