درنگ: یکی از مهم‌ترین گونه‌های در معرض انقراض حیات وحش دنیا یوزپلنگ آسیایی است که کمتر از ۷۰ قلاده از آن در دنیا باقی مانده و همین تعداد نیز تنها در ایران زندگی می‌کنند.

هرچند بسیاری از موسسات، انجمن‌ها، سازمان‌ها و کارشناسان در تمامی دنیا در تلاش هستند که خطر انقراض را از این گونه دور کنند اما برخی کارشناسان معتقدند این گونه تا دهه آینده کاملا منقرض می‌شود.

زیستگاه یوزپلنگ آسیایی به طور طبیعی از حدود ۲ هزار سال پیش تقریبا در بیشتر کشورهای آسیای غربی و میانه همانند هند و پاکستان، سوریه، ترکمنستان و عربستان بوده است اما اکنون این گونه تنها در نیمه شرقی ایران یعنی در استان‌های یزد، سمنان، اصفهان، کرمان، خراسان شمالی و خراسان رضوی و به طور عمده درمناطق تپه ماهوری و کوهپایه‌ای مناطق کویری یافت می‌شود.

مشاهده یوزپلنگ در طبیعت

سفر برای یافتن و مشاهده یوزپلنگ آسیایی کار ساده‌ای نیست اول اینکه بهتر است این سفر توسط طبیعت گردان حرفه‌ای یا همراه با تورهای حرفه‌ای انجام شود، همچنین باید بدانید که با توجه به تعداد بسیار کم یوزپلنگ آسیایی احتمال ندیدن این گونه یا زمان‌بر شدن مشاهده آن زیاد است.

با وجود آنکه حدود ۱۰ منطقه حفاظت شده به عنوان زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در ایران شناخته شده‌ اما شانس دیدن یوزپلنگ در سه منطقه پناهگاه حیات وحش میاندشت در خراسان شمالی، پارک ملی توران در استان سمنان و پناهگاه حیات وحش نایبندان در خراسان جنوبی بیش از سایر مناطق است.

باید بدانید که این جانور معمولا بیشتر در ابتدای صبح و اواخر بعد از ظهر فعالیت می‌کند و بهتر است که برای بالا بردن شانس خود از قبل با شکل رد پا و سرگین این حیوان آشنا باشید چرا که پیدا کردن این نمایه‌ها از احتمال حضور یوزپلنگ در آن منطقه خبر می دهد.

دلبر و کوشکی؛ یک ماجرای عاشقانه!

اگر نمی‌خواهید یوزپلنگ آسیایی را در طبیعت ببیند راه دیگری نیز وجود دارد که شانس دیدن این گونه در معرض انقراض را از دست ندهید، کوشکی و دلبر دو یوزپلنگ اسیر هستند که در دل پارک پردیسان تهران در منطقه‌ای مورد حفاظت زندگی می‌کنند. می‌توانید با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست برای دیدن این دو یوزپلنگ از پشت فنس‌ها اقدام کنید اما جالب است که پیش از آن در مورد زندگی این دو یوزپلنگ بدانید.

کوشکی یوزپلنگ نری است که سال ۱۳۸۶ توسط چند چوپان به دام می‌افتد اما در نهایت فردی به نام آقای کوشکی این توله یوزپلنگ را می‌خرد و به سازمان حفاظت محیط زیست تحویل می‌دهد، نام این توله یوز نر به خاطر این فرد دوستدار طبیعت کوشکی گذاشته‌ می‌شود. این یوزپلنگ توسط سازمان حفاظت محیط زیست به منطقه حفاظت شده میاندشت منتقل می‌شود اما به دلیل آنکه در سن کم اسیر شده و از محیط طبیعی خود دور مانده، توانایی یک زندگی طبیعی در طبیعت را از دست می‌دهد.

دلبر نیز یوزپلنگ ماده‌ای است که سرنوشتی مشابه دارد. او زمانی که یک توله بسیار کوچک بود در سال ۱۳۹۰ در شاهرود توسط سگ‌های شکاری یک چوپان اسیر می‌شود و با اطلاع مردم محلی به سازمان حفاظت محیط زیست، این یوزپلنگ در اختیار این سازمان قرار می‌‎گیرد و به منطقه توران منتقل می‌شود.

دلبر  همانند کوشکی توانایی زندگی در طبیعت را از دست می‌‌دهد تا اینکه در سال ۱۳۹۳ سازمان حفاظت محیط زیست تصمیم می‌گیرد این دو را برای انجام مطالعات و تولید مثل در اسارت به پارک پردیسان منتقل کند.

پرو‍ژه مطالعه روی این دو به خوبی پیش می‌رود اما در ابتدا  این دو یوز با یکدیگر جفت‌گیری نمی‌کنند چرا که دلبر در آن زمان ۳ و نیم ساله و بسیار جوان بوده و کوشکی نیز هرگز گونه‌ای مانند خود را تا پیش از این ندیده‌ است، از طرف دیگر یوزپلنگ‍‌های ماده سختگیری خاصی در انتخاب جفت دارند به طوری که ممکن است یک یوز ماده به دنبال بوی یک یوزپلنگ نر کیلومترها بدود اما پس از رسیدن، اگر از او خوشش نیاید دوباره اقدام به طی کردن کیلومترها مسافت برای یافتن یک نر دیگر کند.

دلبر و کوشکی | عکاس: محمد نجفی 

دلبر نیز در ابتدا چندان از کوشکی خوشش نمی‌آید و محافظان نیز به دلیل آنکه به یوز نر حمله نکند کمتر این دو را در یک محوطه قرار می‌دادند اما بعد از گذشت چند ماه دلبر رفتارهایی ملایم‌تری از خود نشان می‌دهد تا آنکه عاقبت این دو در در اواخر سال ۹۳ جفت‌گیری می‌کنند.

بلاخره دلبر گباردار می‌شود اما جنین به دلیل مشکل کلیوی دلبر سقط می‌شود. پروژه حفاظت و تولیدمثل یوزپلنگ برای نگهداری از ژن این گونه در معرض انقراض همچنان ادامه دارد و کارشناسان و محققان همچنان امیدوارند که دلبر و کوشکی بتوانند توله یوز جدیدی را به دنیا بیاورند.

  • آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
  • بله   خیر