به گزارش خبرنگار درنگ، هنگامی که با شورای شهر خرم آباد تماس می‌گیریم به آتش نشانی وصل می‌شود و تماس با شهرداری هم به یک منزل مسکونی. حالا پدیده‌ای در لرستان بوجود آمده که یک پرنده فروش با تسلط بر زبان انگلیسی رکورد کسب آرای شورای شهر را می‌زند. کارشناسان جامعه شناس در حیرت آرای مردم هستند. آنها می گویند انتخاب و نامزد شدن این افراد یک نوع اعتراض اجتماعی است.

امسال در انتخاب نمایندگان مردم در شوراهای شهر و روستاهای کشور اتفاقات عجیبی افتاد. اتفاقاتی نادر که از چند جهت قابل بررسی است. از شورای شهر تهران و رای نیاوردن چهره‌های شناخته شده‌ای مانند هنرمندان و ورزشکاران و هجمه علیه عملکرد آنها تا آرای بی‌سابقه افرادی که نه تنها شناخته شده نیستند بلکه در گمنامی توانسته‌اند بیشترین آرای مردمی را در شهرها و روستاها جذب کنند.

این تغییر رفتار در نظر برخی از جامعه شناسان آغاز یک تحول اجتماعی است و از نظر برخی دیگر نشان دهنده یک نوع اعتراض اجتماعی به عملکرد اعضای شوراهای شهر در دوره‌های گذشته.

پرنده فروش تحصیل کرده رکورد کسب آرای شهر را زد

در کنار هزینه‌های میلیونی برای نصب بنرهایی که نشان دهنده اشتیاق نامزدهای شوراها برای انجام فعالیت است برخی از افراد هم بودند که کمترین هزینه‌ای برای تبلیغات نکرده بودند اما توانستند رکورد جذب آرا را بزنند. یکی از این افراد که از او به عنوان پدیده انتخابات شوراها در سال ۹۶ یاد می‌شود ولی الله رستمی‌نژاد است. او آنطور که خود و اطرافیانش می‌گویند لیسانس زبان انگلیسی از دانشگاه تهران است. او در یک ویدئو که در شبکه‌های اجتماعی پخش شده است به راحتی انگلیسی صحبت می‌کند.

او نماینده منتخب مردم خرم‌آباد در پنجمین انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا با چهل هزار رای شد. او هیچ ستاد و تبلیغاتی نداشت جز یک بنر که در دست می‌گرفت. شغل او معلمی بوده اما از شغل خود اخراج شده است و سال‌ها در شهر خرم‌آباد دبیر محله پشت بازار بوده و پرنده می‌فروخته است. در طول سال‌ها او نه به عنوان دارنده مدرک تحصیلی زبان انگلیسی بلکه به عنوان یک پرنده فروش در میان اهالی خرم آباد معروف بوده است.

زن ساکن یک آلونک هم عضو شورای شهر شد

روستای قلعه سیمون معروف به قلعه اردک جایی در اسلامشهر است که در آن مردم محرومی زندگی می‌کنند اما در میان همین مردم زنی میانسال توانسته دو دوره رئیس شورای روستا و اخیرا هم عضو علی البدل روستا شود. مردم به او که در آلونکی زندگی می‌کند رای داده‌اند.

رفتگران هم به اعضای شورای شهر پیوستند

رفتگران نیز به جمع اعضای شورای شهر در استان‌های دیگر پیوسته‌اند. شاهرخی لیسانس عمران دارد و برای شورای شهر مریوان کاندیدا شده بود اما در نهایت رای نیاورد. او با لباس کار برای یک بنر تبلیغاتی عکس انداخته بود و شعارش حمایت از قشر ضعیف جامعه بود. اما پاکبان یا رفتگر دیگری در شهر رشت نامزد شورا شد و توانست رای بالایی به دست آورد. او برخلاف رستمی‌نژاد انقدر با رسانه‌ها در چند روز اخیر مصاحبه کرده که حالا ترجیح می‌دهد سنجیده‌تر حرف زده و برای مصاحبه، خود رسانه‌اش را انتخاب کند!

«از مردم برای مردم» شعار محمدحسن علی‌پور منتخب پنجمین دوره شورای اسلامی شهر رشت است. او یک میلیون تومان برای تبلیغات و چاپ پوستر و بنر هزینه کرده است. این رفتگر ۴۲ ساله لیسانس روابط عمومی دارد و در گفتگو با رسانه‌ها گفته است شرایط اقتصادی و وضعیت شغلی او و همکارانش خوب نیست و اصلا همین موضوع یکی از دلایلی بود که درانتخابات شوراها ثبت نام کرد.

او عضو شورای شهری شده که همیشه دچار مناقشه و حاشیه بوده است. علیپور گفته که اعضای سابق همیشه به من و همکارانم وعده می‌دادند که شرایط شما را تغییر می‌دهیم. اما وعده‌هایشان سرخرمن بود.

واکاوی رای به ناشناخته‌ها در انتخابات شوراهای شهر

اینکه برخی از افراد با وجود عدم شناخت مردم از آنها چطور رای می‌آورند و وارد حوزه‌هایی مانند شورای شهر می‌شوند را جامعه شناسان از چند دیدگاه بررسی می‌کنند. یکی از این دیدگاه‌ها این است که رای به این افراد در حقیقت نه گفتن به افراد دیگر است. یا اینکه برخی از شوراها به دلیل داشتن پرونده و حواشی مختلف به حدی مردم شهر را خسته کرده‌اند که مردم ترجیح می‌دهند از قشرهای دیگر جامعه نماینده‌ای داشته باشند.

چرا مردم با علم به ناتوانی کودک او را نامزد ریاست جمهوری می کنند

محمد صالحی جامعه شناس به درنگ می‌گوید: حتما اعضای شوراهای سابق این شهرها صدای اعتراض مردم شهرشان را شنیده‌اند. وقتی که افرادی بدون تبلیغات و بدون سابقه مدیریتی رای بالایی کسب می‌کنند حتما باید به فکر چرایی و علت آن باشند. آیا به این نتیجه می‌رسند که حتما عملکردشان مناسب نبوده و مردم دیگر به افرادی حتی شبیه به آنها رای نمی‌دهند؟

وی ادامه می‌دهد: به نظر من این یک نوع اعتراض اجتماعی به عملکرد شوراهاست. مانند اتفاقی که برای نامزدهای ریاست جمهوری رخ می‌دهد و افرادی با وجود علم به ناتوانی یک کودک، او را برای نامزد شدن به وزارت کشور می‌برند. این افراد نیز نامزد انتخابات شده‌اند تا رفتار اعتراض آمیز خود را نشان دهند اما با اقبال مردم مواجه شدند هر چند که بررسی سوابق و آنچه که شنیده می‌شود حاکی از آن است که اتفاقا این افراد بی‌سواد نبوده و دارای تحصیلات بوده‌اند اما از ظرفیت آنها استفاده نمی‌شده و به کار دیگری مشغول بوده‌اند.

این جامعه شناس می‌گوید: نگاهی به شوراهای شهر نشان می‌دهد که آنها معمولا به خصوص در شهرهای بزرگ عملکرد مناسبی نداشته‌اند و یا اینکه مدت‌ها افراد ثابتی عضو شده و مردم دیگر تاثیر حضورشان را مشاهده نمی‌کرده‌اند و حالا درصدد تغییر برآمده‌اند به همین دلیل است که هجمه‌ها علیه ورزشکاران و هنرمندان در شورای شهر تهران نیز بوجود آمد تا در نهایت این افراد در شورا رای نیاورند. مردم دیگر متوجه شده‌اند که ارزش و تاثیر هر رای که می‌دهند چقدر زیاد است.
پروین گنجی از کارشناسان جامعه شناسی بر خلاف محمد صالحی بر این عقیده است که این پدیده، اعتراض اجتماعی قلمداد نمی‌شود. او به درنگ می‌گوید: زمانی می‌گوییم یک اعتراض اجتماعی به وجود امده که خانم و یا آقایی برنامه‌ای اعلام کنند که در تقابل با وضع موجود و یا حتی ارزش‌هاست. در این صورت آن فرد یک برنامه‌ای داشته و نامزد شده اما در این پدیده جدید افراد معمولا برنامه ندارند و من تصور می‌کنم که از سر دلسوزی به آنها رای داده شده است.

این اتفاق دردناک و نخبه کشی است

گنجی می‌گوید: در کشور ما مشارکت سیاسی در حوزه انتخابات از سه دیدگاه بررسی می‌شود. یک دیدگاه این است که برخی چون طایفه بزرگی پشت‌شان است اقدام به کاندیدا شدن می‌کنند و نشان داده شده که اتفاقا این افراد رای هم می‌آورند و انتخاب می‌شوند. برخی افراد نیز به دلیل گرایش‌های مدنی که ارائه می‌کنند نامزد شده و مردم برنامه‌های آنها را پذیرفته و رای می‌دهند اما اکنون با پدیده جدیدی روبرو هستیم که افراد بدون داشتن پشتوانه طایفه‌ای و مدنیت و برنامه کاندیدا شده و رای آورده‌اند.

وی ادامه می‌دهد: ممکن است چون عملکرد شورای شهر آنها مثبت نبوده مردم به فردی که متفاوت از بقیه است رای داده باشند و یا اینکه بگویند که چون وضعیت اقتصادی مناسبی ندارد به او رای بدهیم تا وضعیتش مناسب شود. من فکر می‌کنم دیدگاه ترحم در دادن این رای غالب بوده است. من این اتفاق را بیشتر از اینکه یک پدیده بدانم دردناک و به عنوان نمونه برای لرستان یک نوع نخبه کشی توصیف می‌کنم و معتقدم که این یک پوپولیسم دیرینی است که در ما وجود دارد و اکنون بدتر از همیشه رشد کرده است.

سید رحمت الله ناظمی جامعه شناس نیز معتقد است که پدیده‌های جدید انتخاباتی برنامه‌ای ندارند و حتی نمی‌دانستند که چنین آرایی کسب می‌کنند به همین دلیل اکنون خودشان هم از آرای به دست آمده شوکه شده‌اند. حالا باید دید مردم از رای خود پشیمان می‌شوند و یا نه. امیدوارم این طور نشود. چون مردم دیگر اعتمادشان را برای همیشه به شوراهای شهر و روستاها از دست می‌دهند و کم کم قدرت هر چند ضعیت شوراها از آنها گرفته می‌شود. به نظرم وقت آن رسیده تا تحولی در عملکرد شوراها به وجود آید.

انتخابات بی‌فیلتر شورای شهر

حسین ایمانی جاجرمی جامعه‌شناس و استاد دانشگاه نیز درباره این موضوع می‌گوید: ما نظام انتخاباتی داریم که در آن اجازه داده شده هر کسی که مشکلی قانونی و سوء پیشینه نداشته باشد، بتواند کاندیدا شود. پس قوانین راه را باز گذاشته‌اند. به همین دلیل ۲۷۰۰ نفر در تهران ثبت‌نام کرده‌اند، اما در کشورهای دیگر شرایط اینگونه نیست، بلکه این احزاب هستند که برای انتخابات لیست افراد را می‌دهند و دیگر فرد مطرح نیست اما در ایران همه یکسان دیده می‌شوند و افراد مستقلا ابتدا شرکت می‌کنند و بعد‌هاست که شکل حزب به خود می‌گیرند.

وی ادامه می‌دهد: برای انتخابات ریاست‌جمهوری هم افراد بسیاری آمدند، اما چون فیلتر شورای نگهبان بود مانع از انتخاباتی چون شورای شهر شد. در کشورهای دیگر هم چنین فیلترهایی هست، اما انتخابات شورای شهر بدون فیلتر است.

این جامعه‌شناس می‌گوید: حضور افرادی مثل دستفروش و رفتگر و مردم عادی هم یک فرصت است و هم تهدید، فرصت این است که نشان می‌دهد اگر شما کارگر ساده باشید و وقت بگذارید و فعالیت کنید، می‌توانید به سمت‌های بالاتر دست پیدا کنید. این فرصت خوبی برای همه مردم از هر طبقه و قشری است، اما آنچه مطرح است، این است که آیا دستگاه مدیریت شهری ما نهادها و ضوابطی دارد که مانع از تهدید و ناکارآمدی مدیریت شهری شود؟

وی می افزاید: اعضای شورای شهر باید ضوابط شهری را بدانند و دانشی از حوزه‌های مختلف داشته باشند. در جاهای دیگر انواع کمیسیون‌ها و مراکز مشورتی وجود دارند که حضور عوام را خنثی می‌کنند یا اینکه به آنها کمک می‌کنند درست تصمیم بگیرند و مانع از تصمیم‌های ناکارآمد شوند. سیستم شهری ما بدون پیچیدگی‌های لازم است و این ممکن است باعث ضربه زدن یا تمسخر مدیریت شهری شود وگرنه اصلا ایرادی ندارد دیگر افراد هم شرکت کنند و دموکراسی هم همین است اما در کنار آن باید مکانیزم‌های کنترل و تنظیم باشد که بتواند شرایط را برای توسعه شهری مهیا کند.

 

  • آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
  • بله   خیر