درنگ : غلامحسین کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی گفت: «اینکه رئیس‌جمهوری با مردم به‌صورت مستقیم صحبت می‌کند، کار خیلی خوبی است. در واقع بخشی از وظیفه مسئولان کشور این است که گزارشی از عملکرد خود را به اطلاع مردم برسانند. هرچقدر متن گفت‌وگوها در این برنامه‌ها واقعی‌تر باشد، نتایج آن بهتر خواهد بود. آقای روحانی سخنور خوبی هستند. صحبت‌های رسمی و چارچوب‌دار اگرچه برای برخی از مردم خوشایند است و آنها با این نوع گفتار ارتباط خوبی برقرار می‌کنند، اما به نسبت ایام انتخابات و گفت‌وگوهای هیجانی آن زمان افراد کمتری تحت تأثیر قرار می‌گیرند. وقتی صحبت‌ها عادی و صحبت از اعداد و ارقام است، طبیعی است که نقدها به این گفتار بیشتر می‌شود و جاذبه کمتری برای خیلی از مردم دارد. البته مجری برنامه و طرف صحبت هم می‌تواند در روند گفت‌وگو تأثیرگذار باشد اما آنچه مورد مطالبه مردم است، این است که مسائل با شفافیت بیشتر بیان شود. در گفت‌وگوی تلویزیونی اخیر رئیس‌جمهور بهتر بود که مسائل شفاف‌تر بیان می‌شد. از طرف دیگر گفت‌وگو در اتاق رئیس‌جمهور یا استودیوی صداوسیما و با بیان القاب رسمی نمی‌تواند آن تأثیر مورد انتظار را بر عامه مردم داشته باشد. رئیس‌جمهور باید در صحنه‌های واقعی زندگی مردم حضور داشته باشد و درباره این مسائل واقعی با مردم حرف بزند. مثلا در حادثه کارگری اراک من نوشته بودم آقای رئیس‌جمهور باید به اراک سفر کرده و در آنجا به صورت واقعی با مردم صحبت کند. این رفتار بسیار تأثیرگذارتر است و می‌تواند تا مدت‌ها در خاطره مردم به جای بماند. من فکر می‌کنم در حوادث اخیر رئیس‌جمهور باید به زندان می‌رفت و با زندانی‌های حوادث اخیر که معترض مسائل معیشتی، فرهنگی یا سیاسی بودند، صحبت می‌کرد. در شرایطی که تبلیغات جهانی حول محور مسائل حقوق‌بشری علیه ایران انجام می‌شود، این رفتار بسیار ماندگارتر می‌شد. مثلا در تاریخ خیلی از مردم شاه‌عباس را با حضور ناگهانی او در میان مردم به خاطر دارند یا امروزه فضای رسانه‌ای و مجازی به‌گونه‌ای است که نشان می‌دهد سلایق مردم عوض شده است. مردم به اخبار کپسولی که با زندگی واقعی آنها سروکار دارد، بیشتر رغبت نشان می‌دهند تا گوش‌دادن یک برنامه یک‌ساعته رسمی تلویزیونی. رئیس‌جمهور و مسئولان باید بتوانند با استفاده فضاهای مجازی مثل توییتر یا دیگر شبکه‌های مجازی به سؤالات روزمره مردم شفاف پاسخ بدهند. مثلا در این برنامه رئیس‌جمهور گفت ۹۸ درصد طلب سپرده‌گذاران مؤسسات مالی غیرمجاز به آنها پرداخت شده است. چقدر خوب بود که وزیر اقتصاد یا رئیس بانک مرکزی یک بار در میان تظاهرات‌کنندگان حاضر می‌شدند و از این جمعیت می‌پرسیدند که شما چقدر در این مؤسسه سپرده دارید یا دولت چقدر از طلب‌های شما را پرداخت کرده است. به غیر از رئیس‌جمهور همه وزرا و مدیران رده‌بالا باید در کنار مردم حضور داشته باشند و با آنها گفت‌وگو کنند. خاطرم است زمانی که من در شهرداری تهران بودم بارها چنین کاری را انجام می‌دادم. حتی برخی از مردم می‌گفتند فلانی با دوچرخه به کارگاه یا فلان خیابان سرکشی کرده است؛ اگر چه من همیشه با ماشین رفت‌وآمد می‌کردم ولی حضور در میان و کنار مردم در لحظات واقعی، سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای مدیران است که با تبلیغات رسمی نمی‌توانند به آن دست یابند».

غلامحسین کرباسچی: در تاریخ خیلی از مردم شاه‌عباس را با حضور ناگهانی او در میان مردم به خاطر دارند یا امروزه فضای رسانه‌ای و مجازی به‌گونه‌ای است که نشان می‌دهد سلایق مردم عوض شده است. مردم به اخبار کپسولی که با زندگی واقعی آنها سروکار دارد، بیشتر رغبت نشان می‌دهند تا گوش‌دادن یک برنامه یک‌ساعته رسمی تلویزیونی. رئیس‌جمهور و مسئولان باید بتوانند با استفاده فضاهای مجازی مثل توییتر یا دیگر شبکه‌های مجازی به سؤالات روزمره مردم شفاف پاسخ بدهند. حضور در میان و کنار مردم در لحظات واقعی، سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای مدیران است که با تبلیغات رسمی نمی‌توانند به آن دست یابند

نیازی به مجری نیست

عباس عبدی هم با اشاره به اینکه من تلویزیون نگاه نمی‌کنم و متن صحبت‌ها را در رسانه‌ها می‌خوانم گفت: «در این گفت‌وگو هم مطابق انتظار نکات مثبت قطعا وجود داشت. همچنین ایشان سعی کردند به جامعه آرامش بدهند و این موارد در جای خودش مثبت بود. در مورد شکل گفت‌وگو باید بگویم به‌طور کلی معتقدم هر مسئولی یا باید جلو یک یا چند روزنامه‌نگار مستقل و قابل‌اعتماد و توانا حرف بزند ولی اگر این شیوه را نمی‌خواهد، بهتر است به تلویزیون برود و یک‌طرفه حرف بزند. بنده این نوع اخیر را نسبت به گفت‌وگوی دونفره صوری ترجیح می‌دهم. خودشان می‌توانند مسائل را ریز کنند و بگویند این مسائل وجود دارد، این نکات هم مطرح است و این هم پاسخ‌های و برنامه من است. اصلا نیاز نیست کسی از او سؤال کند؛ چراکه همه می‌دانند این سؤالات چندان جدی نیست و بنابراین این مصاحبه‌ها بیشتر مصنوعی می‌شود. بنابراین ترجیح من این است که رئیس‌جمهور یا هر مسئول دیگری به‌طور مستقیم در تلویزیون در مقابل مردم قرار گیرد و یک‌طرفه با مردم حرف بزند. هیچ نیازی هم به پرسش و پاسخ نیست چراکه سؤالات مردم معلوم است و اگر او به سؤالات بی‌ربط دیگری پاسخ دهد، مردم از گفت‌وگوی مزبور رضایت نخواهند داشت و اگر هم به سؤالات درست جواب دهد، مردم هم متوجه می‌شوند که او سؤالات مردم را فهمیده است و می‌داند که نکته ابهام کجاست. حالا یا او می‌تواند رفع ابهام کند یا نمی‌تواند. بنابراین فکر می‌کنم باید از این فضای گفت‌وگوی دونفره خارج شد. اما در کل گمان نمی‌کنم آقای روحانی قادر باشد بخش اعظم سؤالات مقدر جامعه و مردم را پاسخ دهد. بخشی از این ناتوانی ناشی از ضعف دولت است و بخشی از آن هم ناشی از وضعیت عمومی مملکت است؛ چراکه اساسا او در مقامی نیست که به بعضی از سؤالات جواب دهد. بنابراین این نوع سؤال و جواب‌ها کمکی بنیادی در رفع ابهام‌ها نمی‌کند بلکه در بهترین حالت این گفت‌وگوها ابهام جدیدی به‌وجود نمی‌آورد».

عباس عبدی: در کل گمان نمی‌کنم آقای روحانی قادر باشد بخش اعظم سؤالات مقدر جامعه و مردم را پاسخ دهد. بخشی از این ناتوانی ناشی از ضعف دولت است و بخشی از آن هم ناشی از وضعیت عمومی مملکت است؛ چراکه اساسا او در مقامی نیست که به بعضی از سؤالات جواب دهد. بنابراین این نوع سؤال و جواب‌ها کمکی بنیادی در رفع ابهام‌ها نمی‌کند بلکه در بهترین حالت این گفت‌وگوها ابهام جدیدی به‌وجود نمی‌آورد».

نتوانست به دغدغه‌های مردم پاسخ دهد

عبدالله ناصری فعال سیاسی اصلاح‌طلب هم گفت: «رئیس‌جمهور در گفت‌وگوی زنده خود نتوانست به دغدغه‌های جدی مردم پاسخ دهد. این اولین حضور او بعد از ناآرامی‌های اخیر در تلویزیون بود؛ شاید من اگر جای او بودم، سعی می‌کردم ریشه‌یابی اعتراضات اخیر را که به‌ نوعی از سوی همه به رسمیت شناخته شد، مدخل بحث خود قرار دهم. اگرچه این پذیرش نارسایی‌هایی هم داشت؛ اما بهترین مدخل برای ورود به بحث بود. بسیاری از مسائلی که مردم دنبال می‌کردند، می‌شد به این صورت مطرح کرد. یا موضع اخیر وزیر دفاع را که در آن گفته شد نیروهای مسلح باید از فعالیت اقتصادی کنار بکشند؛ این خبر بسیار خوبی برای جامعه است. حتما باید آقای روحانی از این موارد حرف می‌زد. اگر این خبر جدی باشد، بازگوکردن ابعاد آن از سوی رئیس‌جمهور که وزیر کابینه خودش آن را خبری کرده بود، بسیار تأثیرگذار می‌بود. از طرفی دیگر، باید ابعاد اعتراضات اخیر گفته می‌شد. این اعتراضات به‌جز اینکه به مسائل معیشتی برمی‌گشت، مطالبه‌گری در حوزه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هم بود؛ اما در گفت‌وگو مغفول واقع شد. مثلا گروه‌های هنری در برخی از استان‌ها بلاتکلیف هستند. از زمان جنگ تا امروز این وزارت ارشاد بود که آیین‌نامه‌ها و مجوزها را صادر می‌کرد؛ اما در شرایط حاضر، امام‌جمعه فلان استان به قانون بی‌توجهی کرده و مانع تحقق خواست مردم می‌شود. اینها مواردی بود که باید روحانی در گفت‌وگوی خودمانی با مردم مطرح می‌کرد. اگرچه پرسشگر نیز در جهت‌دادن به مصاحبه خیلی مهم است؛ اما رئیس‌جمهور می‌توانست با هوشمندی خود، مسیر بحث را به نفع خود تغییر دهد. به‌تازگی وزیر کشور که در اوایل انتخاب او انتقادهای زیادی به عملکردش وارد بود و گفته می‌شد بین امر توسعه سیاسی، شعار انتخاباتی رئیس‌جمهور و انتخاب وزیر اصولگرای غیرمعتقد به توسعه سیاسی، همخوانی وجود ندارد؛ اما شورای گفت‌وگوی احزاب مطرح شده است. امید می‌رفت در این برنامه صداوسیما، بیشتر درباره ابعاد این طرح با مردم و معتقدان به امر توسعه سیاسی گفت‌وگو می‌شد. تأثیر گفت‌وگوهای کلی، فرمایشی و خطابه‌ای روی مردم خوب نیست. اگرچه نوع گفت‌وگوها نسبت به قبل بهتر شده بود. شاید اگر به‌جای یک مجری رسمی، فعال یا کنشگر سیاسی بی‌رودربایستی با رئیس‌جهمور گفت‌وگو می‌کرد، این بحث‌ها اثرگذارتر می‌بود».

عبدالله ناصری: رئیس‌جمهور در گفت‌وگوی زنده خود نتوانست به دغدغه‌های جدی مردم پاسخ دهد. این اولین حضور او بعد از ناآرامی‌های اخیر در تلویزیون بود؛ شاید من اگر جای او بودم، سعی می‌کردم ریشه‌یابی اعتراضات اخیر را که به‌ نوعی از سوی همه به رسمیت شناخته شد، مدخل بحث خود قرار دهم. اگرچه این پذیرش نارسایی‌هایی هم داشت؛ اما بهترین مدخل برای ورود به بحث بود

واکنش‌ها در فضای مجازی؛ برای حل مشکل ریزگردها کلانتری را عزل کنید

آیت‌الله عباس کعبی نماینده خوزستان در مجلس خبرگان رهبری نیز در رشته توییتی نوشت: ‏آقای رئیس‌جمهور اگر می‌خواهد مشکل ریزگردهای خوزستان را حل کند، در اقدام اول بهتر است آقای کلانتری را عزل کند‌. ‏فردی که ایشان برای حل مشکل ریزگردها به استان خوزستان فرستاده‌اند، خود یکی از عوامل مشکل است.‏ ایشان به نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی گفته بود شما آب زیاد دارید. جالب است که همین آقای کلانتری به استان خوزستان آمده و در اولین موضع‌گیری، عامل خارجی را عمده‌ عامل بحران ریزگردها دانسته و سیاست‌های غلط انتقال آب رودخانه‌های استان خوزستان و اقدامات غلط و بی‌تدبیری‌ها را نادیده گرفته است. ‏این در حالی است که خود ایشان پیش از این گفته بود «منشأ ریزگردهای پاییزه و زمستانه‌ای که در کشور داریم، عمدتا داخلی است».‏ ‏فردی که تا این حد دچار تناقض‌گویی است و نظر غیرکارشناسی می‌دهد، صلاحیت مدیریت سازمان مهم محیط زیست را ندارد».

آیت‌الله عباس کعبی: ‏آقای رئیس‌جمهور اگر می‌خواهد مشکل ریزگردهای خوزستان را حل کند، در اقدام اول بهتر است آقای کلانتری را عزل کند‌. ‏فردی که ایشان برای حل مشکل ریزگردها به استان خوزستان فرستاده‌اند، خود یکی از عوامل مشکل است

علیرضا رحیمی، نماینده مردم تهران و عضو فراکسیون امید در واکنش به برنامه تلویزیونی رئیس‌جمهور در کانال تلگرامی خود نوشت: مصاحبه رئیس‌جمهور گرچه تاحدی در فرم و فریم متفاوت بود اما در محتوای مطالب حرف جدیدش هوشمندی دکتر روحانی بود. زمانی چنین گفت‌وگوهایی را می‌شود پربار ارزیابی کرد که اقلا بر دو میلیون بیننده و ۵٠ نماینده مجلس تأثیر مستقیم داشته باشد. گویا قرار بر این بوده است که گفت‌وگو اصلا وارد مقوله سیاسی اعم از داخلی و خارجی نشود و زاویه توییتر و فیلتر هم تعریضی کنایی بود و نه سؤالی اصلی. پرداختن به وضعیت نرخ ارز و هوای خوزستان و تاحدی حادثه سانچی موضوعات روز بودند که در سؤال‌ها به چشم می‌آمد. امیدواریم تیم رسانه‌ای دولت و نیز سیمای ملی هر دو در عمل، درستی رویکرد و واقع‌نگری بیشتری نسبت به ظرفیت و تأثیر چنین گفت‌وگوهایی از خود نشان دهند».

چرا درباره ناآرامی‌ها چیزی نگفت؟

غلامرضا ظریفیان گفته است: «معتقدم گفت‌وگوی دو شب گذشته بد نبود اما کمتر از انتظار مردم و افکار عمومی بود. باز هم تأکید می‌کنم رئیس‌جمهور باید فاصله را با مردم کم کند و در هر گفت‌وگو به مسائل به صورت جداگانه بپردازد و در کنار پرداختن به مسائل صراحت را نیز در نظر داشته باشد. او ادامه داد: نرخ ارز، مشکلات مناطق زلزله‌زده، مسائل اقتصادی از مشکلات مردم بود که باید در آنان بسیاری از مسائل دیگر نیز بیان می‌شد اما آن چیزی که در این میان مهم است این بود که رئیس‌جمهور باید مقداری صریح‌تر و روشن‌تر با مردم صحبت کند. از طرفی هم باید ابعاد پرسش‌هایی که مطرح ‌شد، گستردگی بیشتری پیدا می‌کرد و رئیس‌جمهور هم باید با زمان بیشتری به این سؤالات پاسخ می‌داد. حادثه‌ای در کشور رخ داده و بخشی از جامعه اعتراضاتی داشتند که اگر بخش رادیکال نامناسب و هنجارشکن آن را در نظر نگیریم، پاسخ به این امر بخشی از نیاز جامعه و افکار عمومی است. نکته دیگر ارائه راهکارهایی برای حل مسئله اشتغال بود. مردم انتظار دارند که در رابطه با این موضوع پاسخ درست بشنوند. مثلا در بحث بودجه که مردم هم بسیار حساس شده‌اند، رئیس‌جمهور باید به دور از نگاه  پوپولیستی و به‌صورت واقع‌بینانه و به‌طور صریح درباره این موضوع توضیح می‌دادند. جامعه مایل است به‌صورت شفاف مسئله‌های خودش را از زبان مسئولان بشنود و پاسخ بگیرد».

ظریفیان: معتقدم گفت‌وگوی دو شب گذشته بد نبود اما کمتر از انتظار مردم و افکار عمومی بود. باز هم تأکید می‌کنم رئیس‌جمهور باید فاصله را با مردم کم کند و در هر گفت‌وگو به مسائل به صورت جداگانه بپردازد و در کنار پرداختن به مسائل صراحت را نیز در نظر داشته باشد

حجت‌الاسلام محسن غرویان هم گفت: «مردم توقع بیشتری از سخنان رئیس‌جمهور داشتند، آنان منتظر بودند به برخی از مسائل عینی جامعه و به پرسش‌هایی که در ذهنشان بود، پاسخ داده شود. حتی طرفداران ایشان هم این‌گونه اظهار می‌کردند که ضمن حمایت از اندیشه‌های آقای روحانی، سطح مصاحبه و سخنرانی بسیار پایین بود. باید در سخنرانی شب گذشته مشخص می‌شد ناآرامی‌های اخیر منشأ داخلی یا خارجی داشت و آیا کشورهای منطقه در این امر دخالت داشتند یا خیر؟ این ناآرامی‌ها ابتدا توسط چه کسانی و از کدام شهر آغاز شد و بعد در دست جریان‌های دیگر افتاد؟ ما و مردم توقع داریم که آقای روحانی توضیح و تشریح کنند».

رضا اکرمی، عضو جامعه روحانیت مبارز هم گفته است: «سخنرانی روحانی خوب بود اما مشکل امروز جامعه و کاهش واردات و قاچاق مورد توجه قرار نگرفت. روحانی باید با سران قوای دیگر بنشیند و برای ایجاد رونق اقتصادی و اشتغال تصمیم بگیرند و بعد مردم را به کمک بطلبند».

  فیلم | پاسخ‌های روحانی به رشیدپور؛ گفتگوی پرحاشیه با مردم | لباس ضدگلوله، دلار ۴۷۵۰ تومانی و تصاویر منتشر نشده
  نتایج جالب نظرسنجی مشاور روحانی درباره گفتگوی رئیس جمهور | واکنش تند زیباکلام: جواب‌های تصنعی توهین به شعور مردم است
  انتقاد ابطحی به رشیدپور و پاسخ‌های روحانی | مردم غرق در ناامیدی هستند؛ کشور به مصاحبه دیگری نیاز داشت
  فیلم | کنایه بازیگر سینما به مصاحبه روحانی؛ جواب‌هایش کپی پیست بود | این روحانی آن نیست که به او رای دادیم