درنگ : زلزله ۷٫۳ ریشتری مرز ایران و عراق بیش از ۴۰۰ کشته به جای گذاشت. به بهانه این حادثه به نکاتی درباره زلزله اشاره می‎کنیم:

دلیل زلزله چیست؟

زلزله زمانی رخ می‌دهد که بلوک‌های وسیع زمین ناگهان به سمت یکدیگر حرکت می‌‎کنند. این بلوک‌ها صفحات زمین نامیده می‎شوند و طی میلیون‌ها سال با سرعت بسیار بسیار کم در حرکت به سمت یکدیگر هستند. مناطقی از کره زمین که نزدیک به مرزهای صفحات زمین هستند زلزله‏‌خیزترین مناطق در دنیا هستند. این طور نیست که مناطقی که در مرکز صفحات هستند در خطر زلزله نباشند. خیلی اوقات فشاری که به لبه‎های صفحات زمین وارد می‌‏شود باعث بروز زلزله در قسمت‌های دیگر یک صفحه خواهد شد.

  نورهای مرموز قبل از زلزله کرمانشاه چه بودند؟ ؛ از نظریه توطئه تا حقیقتی به نام علم

تنها معیار اندازه‎گیری ریشتر نیست

معیار ریشتر در سال ۱۹۳۵ توسط چارلز ریشتر معرفی شد تا بزرگی زلزله جنوب کالیفرنیا را از طریق آن اندازه‎گیری کنند. این معیار در واقع معیاری لگاریتمی است، نه خطی. یعنی در معیار لگاریتمی درجه ۷ تقریبا ۱۰ برابر شدیدتر از درجه ۶ است و ۱۰۰ برابر شدیدتر از درجه ۵٫

ریشتر معیاری برای اندازه‎گیری امواج زلزله است. تصور کنید زلزله مثل انداختن یک سنگ داخل یک حوض آب است. ریشتر اندازه ارتفاع بلندترین موج است و هیچ اشاره‎ای به اندازه سنگ و مساحت و وسعت موج‌ها ندارد.

تفاوت زلزله با مثال بالا این است که وقتی سنگی را در آب می‎اندازید در اطراف آن موج‌هایی با اندازه‎‌های مشابه ایجاد می‏‌شوند اما در زلزله این طور نیست و اندازه‌ها متغیر هستند.

دانشمندان معتقدند زلزله تنها به خاطر جابه‎جایی صفحه‎ها یا مسائل طبیعی رخ نمی دهد. بلکه دلیل آن می تواند تزریق میلیون‌‎ها تن فاضلاب به زیر زمین باشد. نفوذ آب به زمین حرکت صخره‌‎ها را آسان‌تر می‎کند. البته آنها معتقدند روش دیگری هم وجود دارد که انسان باعث بروز زلزله می‌‏شود و آن هم استخراج بیش از اندازه منابع آب زیرزمینی است

در نتیجه ریشتر برای مقایسه زلزله‌ها معیار مناسبی است. اما برای نشان دادن دقیق بزرگی زلزله مناسب نیست. اندازه‎گیری بزرگی زلزله با معیارهای دیگر زمان زیادی می‎برد. در واقع معیارهای دیگر نشان می‌دهند که در طول زلزله تغییرات زمین با چه سرعتی و به چه اندازه‎ای رخ داده است.

  دیلی اکسپرس: این سه شهر باید منتظر زلزله باشند | تهرانی‌ها آماده باشند!

پیش‎بینی زلزله غیرممکن است

پیش‏ بینی زلزله مدت‎هاست که دغدغه اصلی و البته دست نیافته دانشمندان است. پیشرفت دانشمندان در زمینه پیش ‏بینی زلزله فقط تا این حد بوده که می‎توانند مشخص کنند که کدام مناطق در خطر بیشتر زلزله قرار دارند و در صورتی که در آن مناطق زلزله بیاید نوع لرزش آن چه نوع لرزشی خواهد بود. پیش‏ بینی زمان و مکان زلزله نیازمند داشتن آمار و اطلاعات دقیق از شرایط عمق زمین و سرعت و مقدار حرکت صفحات است که در مورد دوم به دلیل این که سرعت و مقدار حرکت مرتب و منظم نیست، اندازه‎گیری را غیرممکن کرده است. نکته جالب اینجاست که حرکتی که شاید میلیون‌ها سال زمان برده است، می‎تواند در چند ثانیه منطقه‎‏ای را کاملا ویران کند.

زلزله
  سهم ایران در ۱۰ زلزله مرگبار دنیا | بزرگ‎ترین و مرگبارترین زلزله‌های تاریخ را بشناسید

زلزله و هشدار حیوانات

از زمان یونان باستان گفته می‎شود که حیوانات زمانی که قرار است زلزله رخ دهد رفتاری عجیب رخ می‎دهند. اما اصلا این طور نیست. یک عکاس در اقدامی جالب هر زمان که قرار بوده اتفاقی رخ دهد از یک حیوان عکس گرفته و نکته اینجاست که در رفتار آن‌ها هیچ تغییری وجود نداشته است، تا زمانی که زلزله رخ داده است.

زلزله‌‎های ساخته دست بشر

یکی از دلایل زلزله در امریکا گسترش فرسایش هیدرولیکی است. این اتفاق به خاطر جابه‎جایی صفحه‎ها یا مسائل دیگر طبیعی نیست. بلکه دلیل آن تزریق میلیون‌‎ها تن فاضلاب به زیر زمین است. دانشمندان معتقدند نفوذ آب به زمین حرکت صخره‌‎ها را آسان‌تر می‎کند. البته دانشمندان معتقدند روش دیگری هم وجود دارد که انسان باعث بروز زلزله می‌‏شود و آن هم استخراج بیش از اندازه منابع آب زیرزمینی است.

  هشدار وحشتناک دانشمندان: ۲۰۱۸؛ سال زمین لرزه‌های بزرگ | کدام مناطق در خطرند؟

پیشگیری

۹۰ درصد زلزله‎ها روی «حلقه آتش» رخ داده‌اند. این حلقه مسیر دور زمین است که از فلیپین، ژاپن، آلاسکا، کالیفرنیا، مکزیک و شیلی می‎گذرد. متخصصان و کارشناسان معتقدند بهترین روش این است که مناطق زلزله‌‏خیز از سیستم‌های نوین و مناسب ساختمان‎سازی استفاده کنند و ایمنی را به بهترین شکل رعایت کنند. این مناطق باید آگاه باشند که هر لحظه ممکن است آن‌ها هم مورد هجوم زلزله قرار گیرند و در نتیجه باید درصد آسیب دیدن و تلفات دادن را به حداقل برسانند.

زلزله کرمانشاه
  اگر در تهران زلزله بیاید چه می‎شود؟ | جزئیات سه پیشنهاد پدر زلزله‌شناسی ایران