درنگ: بدون اغراق مُد در قرن بیست‌ویکم به بلوغ رسیده است. با درآمیخته شدن صنعت تکنولوژی و هنر دنیای رنگارنگ مُد زیباتر و به‌روزتر شده است تا جایی که انسان‌ به عنوان فرد اجتماعی، از دیدن طرح‌ها و رنگ‌های متنوع حس خوشایند دریافت می‌کند و از انزوای درونی خویش، بیرون می‌آید.

این روزها مُد جوانان، مانتوی جلوباز و شلوار جین پاره شده است. در اصل ماجرای پوشیدن جین به دهه ۵۰ میلادی برمی‌گردد. زمانی که «جیمز دین» در فیلم‌های وسترن شلوار جین به تن ‌کرد، پوشیدن این نوع شلوار به نماد جوانی، سرکشی و یاغی‌گری برای نسل جوان تبدیل شد. پوشیدن جین نشان از اعتراض اجتماعی به نظام سرمایه‌داری و اعلام همبستگی با طبقه کارگر بود.

بعد از گذشت سال‌ها در دهه ۸۰ گروه‌های موسیقی که درون‌مایه شعرهایشان در ضدیت با نظام سرمایه‌داری بود به پوشیدن جین‌های پاره معروف شدند و این‌گونه شد که امروزه حیات پوشیدن جین‌های پاره ادامه دارد.

در ادامه، سوال‌هایی در ذهن متبادر می‌شود که آیا هر چیزی مُد است، را باید پوشید؟ شلوار جین‌های پاره در ایران تا چه اندازه طرفدار دارند؟ گرایش جوانان ایرانی به مد برای چیست؟  آیا جوانان برای خودنمایی و جلب توجه مانتوجلوباز و شلوارهای پاره می‌پوشند؟ این مُد تا چه اندازه از سلبریتی‌ها و بازیگران داخلی و خارجی وام گرفته می‌شود؟ مُد روز بودن چه‌قدر خرج برمی‌دارد؟

 

غزاله: زمانی که به مرکز خرید می‌روم، مطمئنا لباس‌ها براساس مُد هستند و باید یک گزینه را انتخاب کنیم، همیشه ساده بودن را دوست دارم و به سمت لباس‌هایی ساده و خاص می‌روم. اگر می‌توانستم مانتو، شال و مقنعه را کنار می‌گذاشتم. در سفرهای خارج از کشور با توجه به محیط، شلوار‌های کوتاه یا شلوارک هم می‌پوشم!

 

شلواره پاره و مانتو جلوباز ؛ راحت‌ترین نوع پوشش

مونا دختری با شلوارهای پاره، متولد دهه ۶۰ است. مونا می‌گوید «برای پوشیدن لباس ایده خاصی ندارم، اما براساس محیط نوع پوشش‌ام را تغییر می‌دهم. مانتوی جلوباز و شلوار جین پاره هم برای راحتی بهتر می‌پوشم. انتخاب لباس‌هایم براساس مُد نیست هر چیزی که با شخصیت و قیافه‌ام جور بیاید، برای پوشیدن انتخاب می‌کنم.»

نمی‌توان منکر این امر شد که جوانان حق انتخاب دارند اما چطور باید رفتار شود که این آزادی انتخاب به ضدارزش تبدیل نشود. مونا می‌گوید «اگر آزادی کامل وجود داشته باشد سبک ساده و شیکی را انتخاب می‌کنم که خیلی خاص و منحصربه فرد باشد. البته سبک‌های فانتزی و خیلی آزاد را نمی‌پسندم، باید استایل لباس با شخصیتم جور دربیاید. حتی در سفرهای خارج از کشور هم با توجه به محیط آنجا، پوششم را تغییر می‌دهم.»

مُد را چه کسانی اداره می‌کنند

مُد را چه کسانی اداره می‌کنند؟ بازیگران،‌ خواننده‌ها، ژورنال‌های خارجی و یا هر کالایی که فروشنده در مغازه خود آن را به نمایش می‌گذارد؟ چه کسانی آن را رواج می‌دهند؟ آیا جوان با توجه به بازیگر مورد علاقه‌اش، پوشش ظاهری خود را انتخاب می‌کند؟ مونا می‌‌گوید «به نوع پوشش و آرایش بازیگران کشور خودمان علاقه‌ای ندارم و از آنها پیروی نمی‌کنم، بیشتر مُدهای که در ماهواره یا ژورنال‌های خارجی وجود دارد،‌ برایم جذاب است. در ماه هزینه‌ لباس‌هایم و رفتن به آرایشگاه بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان می‌شود.»

همراه با آزادی مطلق در کشور با حفظ پوشش،‌ مانتو و شال را کنار می‌گذارم

غزاله  ۲۰ ساله است. او درباره نوع ظاهری و پوشش می‌گوید «ترجیح من برای انتخاب لباس، یک‌دست بودن آن است، به مانتوی جلوباز علاقه دارم زیرا حس راحتی و شیک بودن را به من منتقل می‌کند. حالت نامرتب و نامناسب شلواره‌های پاره را نمی‌پسندم.»

غزاله به مُدهای عجیب و غریب علاقه ندارد و انتخاب لباس‌هایش براساس طرح، رنگ و سادگی است، او می‌گوید «زمانی که به مرکز خرید می‌روم، مطمئنا لباس‌ها براساس مُد هستند و باید یک گزینه را انتخاب کنیم، همیشه ساده بودن را دوست دارم و به سمت لباس‌هایی ساده و خاص می‌روم. اگر می‌توانستم مانتو، شال و مقنعه را کنار می‌گذاشتم. در سفرهای خارج از کشور با توجه به محیط، شلوار‌های کوتاه یا شلوارک هم می‌پوشم.»

غزاله توجهی به پوشش و آرایش بازیگران داخلی خودمان ندارد و براساس سلیقه و علاقه‌اش پیش می‌رود. او گفت «از کسی تقلید نمی‌کنم،‌ علایق خودم در اولویت است. معمولا با شروع فصل، به سراغ خرید لباس می‌روم که حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان خرج می‌کنم و ماهیانه هزینه آرایشگاهم ۲۰۰ هزار تومان می‌شود.»

 

فائزه: اگر در کشور هر نوع پوششی آزاد باشد یا به خارج از کشور سفر کنم، پوششم را تغییر نمی‌دهم. حد وسط بودن را بهترین راه‌حل در پوشش می‌دانم

 

دهه هفتادی با اصالت

فائزه یک دهه هفتادی است، اما نظراتش در مورد مُد متفاوت است. او می‌گوید «در نوع پوشش، سادگی را ترجیح می‌دهم با مانتوی جلو باز و شلوارهای پاره مخالفم. دوست ندارم که با پوشیدن لباس‌های عجیب و غریب، شخصیتم زیر سوال برود.»

این دهه هفتادی می‌گوید: «اگر در کشور هر نوع پوششی آزاد باشد یا به خارج از کشور سفر کنم، پوششم را تغییر نمی‌دهم. نه از این طرف بام و نه از آن‌ طرف بام، سقوط نمی‌کنم. حد وسط بودن را بهترین راه‌حل در پوشش می‌دانم. هزینه خرید لباس و آرایشم هم در ماه بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ تومان است.»

شلوار پاره تنها برای پسران مناسب است نه دختران

ایمان ۱۸ ساله مدعی است که به مُد توجهی ندارد، اما لباس‌های پاره می‌پوشد و تی‌شرتی که بر تن‌ کرده، کاملا به‌روز و با حروف انگلیسی مزین شده است. شلوار پاره را تنها برای پسران می‌پسندد نه برای دختران. او می‌گوید «بدون توجه به مُد، لباس‌هایی که منطبق بر شخصیتم است را می‌پوشم. نوع پوشش بازیگران مثل نوید محمدزاده، رضا گلزار،‌ بهرام رادان وغیره… را دوست دارم اما نمی‌توانم همانند آنان لباس بپوشم.»

ایمان ادامه می‌دهد «آزاد بودن در نوع پوشش خوب است و می‌توانم با توجه به شرایط آب و هوایی لباس مناسب را انتخاب کنم. در سفرهای خارج از کشور، براساس محیط آنجا پوشش خود را تغییر می‌دهم. هزینه خرید لباس و آرایشگاه رفتنم هم در ماه ۵۰۰ هزار تومان است.»

جامعه شناس: جوانان با پوشش خود فریاد می‌زنند

امان‌الله قرایی‌مقدم جامعه‌شناس و مدرس دانشگاه در گفتگو با درنگ با بیان اینکه جوانان به دنبال نوگرایی و به‌روز شدن هستند و این تغییرهای ظاهری جوانان، قابل درک است، گفت: به طور کلی جوانان در نوع پوشش خود، نوگرا و تنوع طلب هستند. اگر این‌گونه نبود جهان از حرکت بازمی‌ایستاد و در یک‌نواختی کسل‌کننده به سر می‌برد.

وی ادامه داد: جهان سوم، تغییرات موجود در نوع پوشش و تکنولوژی را برنمی‌تابد و این باعث عقب‌ماندگی جهان سوم است. ایرادی ندارد که جوانان به سمت مُد و نوگرایی می‌روند.

به گفته این جامعه‌شناس،‌ گرایش به نوگرایی جوان‌ها، دهن‌کجی به سنت‌ها و ارزش‌های قدیمی است زیرا سنت‌گرایان همچنان بر میراث گذشته خود نشسته‌اند و نوگرایی را ناپسند تلقی می‌کنند.

این جامعه‌شناس با اشاره به این موضوع که جوانان قلب جامعه‌اند و باید به آنان بها داد، اظهار کرد: از لحاظ جامعه‌شناسی،‌ کشورهایی که گذشته‌نگر بودند، هیچ پیشرفتی نداشته‌اند،‌ پس با فکرهای تازه نوگرایی را در جامعه ترویج دهیم.

 

حجت الاسلام زائری: آیا اگر دختر جوان، زیبا و بانشاط انتخابش چادر و حجاب نشد باید او را مواخذه کنیم که الان همه دارند او را مواخذه می‌کنند؟ به نظر من بالعکس؛ اتفاقا بر اساس طبیعتش عمل کرده است. ما باید کسانی را مواخذه کنیم که این تصویر را در ذهن او ایجاد کرده‌اند

 

حجت‌الاسلام زائری: اجبار به حجاب اشتباه است؛ به مردم نگوییم چه‌جوری باشید

حجت‌الاسلام محمدرضا زائری نیز در این زمینه گفت: یکی از خطاهای استراتژیک که در حال حاضر در کشور صورت می‌گیرد این است که همیشه در مورد پوشش و حجاب حرف می‌زنیم نه در مورد حیا و عفت. در حالی که حیا و عفت است که اساس است و اگر اجرا شد حجاب به طور طبیعی حاصل می‌شود.

وی افزود: در احکام شرعی ما، در زمان صدر اسلام اگر زن آزاده و یا مسلمان نبود اجازه نمی‌دادند که روسری سر کند ولی ما برعکس عمل کرده‌ایم. اگر طرف ارمنی هم باشد می‌خواهیم زورکی روسری بر سرش کنیم، چادر بر سرش کنیم و… . این‌ها نکاتی هستند که حساس است. من معتقدم که الزام و اجبار به حجاب از اول در کشور اشتباه بوده است. یعنی یک ارزش متعالی که افراد باید برای آن التماس می‌کردند (را اجباری کردیم) مثل پدر و مادری که در خانه بخواهند یک غذای مطلوب را به زور به بچه دهند.

 

زائری در ادامه با تأکید بر این‌که «ریشه‌ها را ول کرده‌ایم و به اولویت‌ها نپرداخته‌ایم» گفت: آن دختر خانمی که حجاب ندارد کسی است که در این نظام به دنیا آمده است، در همین نظام به مهد کودک رفته است، در همین نظام به دبستان رفته است، راهنمایی رفته است، کنکور شرکت کرده و بعد آمده به دانشگاه. نه از کره مریخ آمده و نه استکبار جهانی آن را فرستاده. تلویزیون خودمان را دیده است پس معلوم است که کار ما می‌لنگد.

وی گفت: آن چیزی که من می‌فهمم دو نکته است. یکی این‌که عامل اقتصادی در حوزه سبک زندگی به طور خاص تعیین‌کننده است، تعارف هم نداریم. آن مغازه‌دار می‌بیند که اگر ساپورت، فروش دارد؛ می‌آورد و اگر نه نمی‌آورد. قصه اصلا پیچیده نیست و این‌که من فکر کنم که از قبل کسی برنامه‌ریزی کرده است که ترویج کند. نکته دوم این‌که هر کشور و هر ملت و هر جایی حفظ هویت ملی برایش اهمیت دارد. ما طوری مطرح کرده‌ایم که وقتی از این موضوع‌ها حرف می‌زنیم همه فکر می‌کنند که به انقلاب، نظام و رهبری مربوط است. در حالی که شما می‌بینید که مثلا ژاپن به این نتیجه می‌رسد که لباس ملی‌اش دارد در مقابل لباس غربی کمرنگ می‌شود، انواع و اقسام جشنواره‌ها را برگزار می‌کند تا خانم‌ها کیمونو بپوشند.

زائری افزود: گزینش ما در سبک زندگی بر اساس علایقمان اتفاق می‌افتد. این طبیعی است کسی که نقش گروه مرجع را پیدا می‌کند پوشش و رفتارش اثرگذار است. گروه مرجع در هر دوره و هر جامعه نقش و تأثیر دارد. مثلا در بحث حجاب کاملا مشهود است. سال‌ها در فیلم‌های سینمایی ما آن آدمی که بدبخت و کلفت بود چادری و محجبه بود یا بدتر از آن در صحنه‌های دادگاه دقیقا خانمی که جنایت کرده بود را با چادر به دادگاه می‌برند. حال من از شما سوال می‌کنم که یک دختر جوان که خداوند در فطرت و وجودش علاقه‌مندی و جذابیت قرار داده است، اینکه علاقه‌مند باشد به محبوبیت و دیده شدن، اگر این تصویری که طی سال‌ها از یک زن چادری در ذهنش شکل گرفته آیا علاقه‌مند به چادر می‌شود؟ به طور طبیعی آیا چادر را انتخاب می‌کند؟ نه.

این کارشناس مسائل فرهنگی و اجتماعی گفت: آیا اگر دختر جوان، زیبا و بانشاط انتخابش چادر و حجاب نشد باید او را مواخذه کنیم که الان همه دارند او را مواخذه می‌کنند؟ به نظر من بالعکس؛ اتفاقا بر اساس طبیعتش عمل کرده است. ما باید کسانی را مواخذه کنیم که این تصویر را در ذهن او ایجاد کرده‌اند. اتفاقا در این قصه نهادهای فرهنگی ما، رسانه‌های ما، جریان‌ها تأثیرگذار ما و گروه مرجع موثر است. البته نمی‌گویم تعمدی بوده است. آن چیزی که مخاطب می‌بیند بدون آن‌که بفهمد اخلاق و پسندش را تغییر می‌دهد. متأسفانه ما مخاطبانمان را آموزش نمی‌دهیم. در غرب آموزش می‌دهند که بچه‌ها حق دارند چه ساعتی و چه شبکه‌ای را نگاه کنند. در حالی که اگر در ایران همین را به خانواده‌ها بگوییم جواب می‌دهند که بچه باید آزاد باشد، انتخاب کند. حرف و شعارهای بی‌ربطی که متأسفانه بین ما باب شده است.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: یک نکته دیگر که مهم است این است که ما یک بخش از دستاوردهای فرهنگی و هنری غرب را با فاصله با آن و یکباره با آن مواجه شدیم. مخاطب امروز در غرب بعد از صدها سال نمایش به تلویزیون رسیده است. ما یکباره با تلویزیون مواجه شدیم. لذا آنجا مخاطب درک می‌کند که فلان بازیگر خانم به خاطر نمایش است که آن لباس را می‌پوشد اما ما ابتدائا با این صحنه مواجه شده‌ایم و فکر کرده‌ایم که طرف همیه همین است. باید در مواردی به مخاطبانمان آموزش دهیم که هر چه نشان می‌دهند درست نیست.