درنگ: در تدوین سبدهای غذایی مطلوب فعلی، نکاتی در خصوص میزان مصرف ویتامین‌ها، پروتئین‌ها همچنین لبنیات مورد اهمیت قرار دارد.

بر اساس برنامه سبد غذایی مطلوب برای جامعه ایرانی به منظور اطمینان از تامین مواد مغذی در سبد غذایی مطلوب باید به مجموع مقادیر پیشنهادی از هر یک از گروه‌هایی غذایی توجه کرد و هیچ یک از گروه‌ها نباید به طور مستقل معیار ارزشیابی سبد غذایی مطلوب قرار گیرد. در واقع تامین هر یک از مواد مغذی در سبد غذایی باید بر اساس مجموع دریافت آن ماده مغذی از هر یک از گروه‌های غذایی باشد.

منبع تامین کلسیم

به عنوان مثال، برای تامین کلسیم باید توجه داشت که تنها منبع تامین کننده آن شیر و لبنیات نیست و در الگوی مصرف غذای ایرانی، نان و غلات هم سهم بسزایی در تامین کلسیم دارند. در تدوین سبدهای غذایی کنونی برای تامین کلسیم به منابع غذایی اصلی تامین کلسیم همچنین کیفیت و زیست فراهمی آن در منابع غذایی توجه شده است.

منابع غذایی اصلی تامین کننده کلسیم در رژیم غذایی ایرانی به ترتیب شامل نان و غلات (۳۴درصد)، شیر و لبنیات (۳۲٫۵درصد) و سبزی‌ها (۱۳٫۵درصد) است.

افزایش مصرف شیر به سه وعده در روز

توصیه‌های بین‌المللی مصرف شیر و فرآورده‌های آن با توجه به الگوی مصرف جوامع صنعتی غرب به طور متوسط سه واحد در روز است، در حالی که در سبد مصرفی جامعه ما متوسط مصرف لبنیات حدود ۱۹۰ گرم در روز (کمتر از یک واحد) است.

در تدوین سبد غذایی مطلوب، برای پیشنهاد مقادیر جدید ضمن در نظر گرفتن توصیه‌های علمی بین‌المللی لازم است مقدار تغییرات نسبت به مصرف کنونی در حد منطقی و قابل قبول باشد.

شیر مورد نیاز گروه‌های سنی آسیب‌پذیر

مقدار شیر و لبنیات پیشنهادی در سبد غذایی مطلوب فعلی ۲۵۰ گرم در روز معادل ۱٫۳ برابر مصرف کنونی و برای تدوین سبد غذایی مطلوب گروه‌های سنی و جنسی با توجه به نیاز گروه های آسیب پذیر، مقادیر تا ۴۵۰ گرم نیز در نظر گرفته شده است.

اگرچه در تدوین سبد فعلی، لبنیات توصیه شده کمتر از سه واحد است ولی همواره تامین کلسیم مورد نیاز روزانه توصیه شده برای گروه‌های مختلف مد نظر بوده است.

عوامل موثر در تامین نیاز پروتئین

برای تامین نیاز به پروتئین، در سبدهای غذایی پیشنهادی سه عامل تعیین کننده مورد توجه قرار گرفته است.

الف: تامین نیازهای توصیه شده توسط سازمان جهانی بهداشت

ب: کیفیت پروتئین به ویژه در کودکان به لحاظ ضرورت توجه به رشد و تکامل جسمی و روانی آنان

پ: ترکیب الگوی کیفی سبد از این لحاظ که سهم پروتئین در تامین انرژی دریافتی مطابق با دامنه توصیه‌های مربوط به هر گروه سنی و جنسی باشد

مقدار مورد نیاز، مقدار و درصد نیاز سرانه تامین شده از سبد غذایی مطلوب به انرژی و مواد مغذی کلیدی

ماده مغذیمقدار مورد نیازمقدار تامین شده از سبددرصد تامین شده از سبد
انرژی (کیلوکالری)۲۳۸۱۲۵۷۱٫۴۱۰۸٫۱
پروتئین (گرم)۵۳٫۹۸۳٫۹۱۵۵٫۶
کلسیم (میلی گرم)۱۰۲۳۸۰۳٫۸۷۸٫۶
آهن (میلی گرم)۱۷٫۴۱۵٫۷۹۰٫۱
ویتامینA (میکروگرمRE)۵۴۴٫۸۸۴۹٫۸۱۵۶
ریبوفلاوین (میلی گرم)۱٫۱۱۱٫۳۲۱۱۹