درنگ: در موزه «عروسک‌های ملل» کودکان از طریق عروسک‌ها می‌توانند با فرهنگ اقوام ایرانی و ۵۰ کشور جهان آشنا شوند؛ شناختی که به باور بانیان این موزه، پایه‌های صلح و دوستی بین کودکان ایران و جهان را بیش از پیش استوار می‌کند.

در این موزه بیش از ۵۰۰ عروسک در ۳ بخش عروسک‌های نمایشی، عروسک‌های سایه و عروسک‌های قومی ایران به نمایش گذاشته شده‌است.

این موزه می‌تواند پاسخگوی نیاز فرهنگی طیف گسترده‌ای از کودکان و نوجوانان در مقاطع سنی و تحصیلی مختلف باشد. خانواده‌ها، مربیان و آموزگاران، کتابداران، پژوهشگران، هنرمندان، مروجان ادبیات، فرهنگ و هنر و گردشگران می‌توانند از این موزه بازدید و در کارگاه‌های آموزشی آن شرکت کنند.

این موزه برای ۲سال پی درپی از سوی شورای بین‌المللی موزه‌ها، عنوان موزه برتر گروه خصوصی را در شاخص‌های آموزش، پژوهش، بازدید و کودک و نوجوان دریافت کرده است.

موزه عروسک‌های ملل علاوه بر اینکه فرصتی را برای آشنایی بازدیدکنندگان به ویژه کودکان و نوجوانان ایرانی با فرهنگ‌های متنوع موجود در کشورشان فراهم می‌‌کند، می‌تواند سبب آشنایی بیشتر آنها با فرهنگ سایر ملل جهان نیز باشد که این شناخت، پایه‌های صلح و دوستی بین کودکان ایران و جهان را بیش از پیش استوار می‌سازد. در این موزه برنامه‌های متنوعی همچون کارگاه ساخت عروسک برای مادر و کودک، کارگاه «پرده‌ خوانی دیجیتال از داستان‌‌های شاهنامه»، نمایش عروسکی و … برای کودکان برگزار می‌شود.

داستان برخی از عروسک‌های موزه

خیلی از این عروسک‌ها در دل خود قصه‌های شیرین دارند یا دارای آداب و رسوم و مراسم خاصی هستند و باورهای بومی و محلی ملل مختلف را در دل خود دارند و یا حتی بازگوکننده واقعیات تاریخی ملت‌شان هستند. داستان برخی از عروسک‌های این موزه بدین ترتیب است:

عروسک گواتمالا ( worry dolles)

عروسک گواتمالا جزو کوچک‌ترین عروسک‌هایی است که از باور سرخ‌پوستی نشات گرفته است. اگر کودکی غمگین باشد و غصه‌ای در دل داشته باشد، این عروسک را برای او درست می‌کنند تا با او درد و دل کند. مادر اغلب این عروسک را زیر بالش بچه می‌گذارد و زمانی که بچه به خواب می‌رود عروسک را از زیر سر او برداشته و به دور می‌اندازد. صبح روز بعد زمانی که بچه از خواب بیدار می‌شود و سراغ عروسک‌اش را می‌گیرد، مادر به او می‌گوید عروسکت دیشب همه غصه‌های تو را شنید و آن‌ها را با خودش برد. در ایران گرچه عروسکی با چنین ویژگی‌هایی وجود ندارد اما قصه «سنگ صبور» ما به نوعی با این باور سرخ‌پوستی همراه می‌شود. این عروسک‌ها با کمی نخ و چوب و پارچه درست می‌شوند و به دوره تمدن مایاها و آزتک‌ها تعلق دارد.

 

آکوابا (عروسکی از کشور غنا)

عروسک‌های آکوابا از چوب آبنوس ساخته می‌شوند و عروسک‌های باروری هستند. اگر زنی باردار نشود این عروسک‌های کوچک را به او می‌دهند تا در جیبش یا در لباسش بگذارد و مثل بچه مدام به او فکر کند. آن‌ها باور دارند که اگر به چیزی زیاد فکر شود، ناخودآگاه شرایط به گونه‌ای رقم می‌خورد که فرد می‌تواند به آنچه در ذهن پرورانده است، برسد. بنابراین این عروسک کمک می‌کند تا زنان جوان باردار شوند. یا اگر زنی باردار است، با حمل این عروسک می‌تواند نوزادی سالم و زیبا به دنیا آورد.

عروسک لاکونیک (عروسک ملی لهستان)

برای عروسک «لایکونیک» روز ملی وجود دارد. این عروسک از یک واقعه تاریخی شکل گرفته است. زمانی که مغول‌ها به لهستان حمله کردند و به دروازه‌های پایتخت لهستان نزدیک شدند، هوا رو به تاریکی رفت. بنابراین سپاه مغول مجبور می‌شود تا همان جا اتراق کند. همان شب دو نفر از سربازان شجاع لهستانی پنهانی به قرارگاه سپاه مغول وارد می‌شوند و با پیدا کردن چادر رییس سپاهیان با کمک خنجر او را به قتل می‌رسانند و لباس و اسب او را برداشته و فرار می‌کنند.

صبح زمانی که سپاه مغول با جسد فرمانده روبه‌رو می‌شوند، می‌ترسند و عقب‌نشینی می‌کنند و دیگر هرگز به فکر حمله به این سرزمین نمی‌افتند. در واقع عروسک‌ لایکونیک که به شکل سردار مغول است، در مراسم خاصی سوار بر اسبش نشان داده می‌شود؛ در حالی که مردم خوشحال‌اند و به رقص و پایکوبی می‌پردازند. اما از آنجا که رقص لایکونیک رقصی توأم با مراسم ویژه است، کودکان در این مراسم می‌توانند با عروسک‌هایشان در این جشن شرکت کنند.

داروما (عروسک‌های ژاپن)

عروسک‌های دارومای ژاپن عروسک‌هایی هستند که دست و پا ندارند. این عروسک‌ها به گونه‌ای گرد طراحی شده و صورت‌شان شکننده و از جنس چینی است. چون زیر این عروسک‌ها بسیار سنگین طراحی شده است، زمانی که عروسک را به سمت جلو هل می‌دهند، پیش از آنکه صورت عروسک به زمین برخورد کند و بشکند برمی‌گردد. این عروسک‌ها را در مدرسه‌ها به‌عنوان کاردستی می‌سازند و از بچه‌ها می‌خواهند تا یک به یک این عروسک‌ها را هل دهند تا خود نظاره‌گر ماجرایی باشند که موضوع یک کلاس درسی آن‌هاست. مربیان مدرسه‌ها پس از ساخت این عروسک‌ها به بچه‌ها می‌گویند که شما هم باید درس زندگی را از این عروسک‌ها یاد بگیرید. زمانی که با مشکلی مواجه می‌شوید و به زمین می‌خورید، نترسید، بلکه به سرعت برگردید و بایستید و با مشکلاتتان مبارزه کنید.

عروسک‌های خدایان هندی

در زمره عروسک‌های خدایان هندی الهه «شیوا» یا خدای جنگ که دارای چهار دست است در کنار همسرش پارواتی سوار بر گاو مقدس دیده می‌شود. با کمک این عروسک‌ها که بخشی از دارایی‌های عروسک‌های موزه ملل است، باورها، قصه‌ها و افسانه‌های کشور هند را که به کشور ۷۲ ملت معروف است به بچه‌ها می‌توان منتقل کرد.

 

عروسک‌های جادوگر سوئد

جادوگرهای دوست‌داشتنی سوئد عروسک‌هایی هستند که جارو بخشی از وجود آن‌هاست. در سوئد مانند کشور ما که پیش از فرا رسیدن سال نو مراسمی به نام خانه‌تکانی وجود دارد، مراسم مشابهی هست که با حضور این عروسک‌های نمادین پیوند می‌خورند. مردم سوئد معتقدند این عروسک‌ها با چوب‌دستی‌هایشان می‌توانند کمک‌کاری برای پاک کردن لوله‌های بخاری منازل‌شان باشند.

 

موقعیت مکانی موزه عروسک‌ها

موزه عروسک‌های ملل در میرداماد، نفت جنوبی، کوچه تابان، پلاک ۱۱ طبقه اول واقع شده‌ است.